Houten gevelbekleding en BENG-prestaties: de isolerende kracht van hout
Sinds 1 januari 2021 moeten alle nieuwbouwgebouwen in Nederland voldoen aan de BENG-eisen: Bijna EnergieNeutrale Gebouwen. Deze strengere normen stellen concrete eisen aan de energieprestatie van woningen en gebouwen. Voor architecten, aannemers en projectontwikkelaars betekent dit dat elke ontwerpkeuze meetbare gevolgen heeft voor de uiteindelijke energieprestatie. Houten gevelbekleding speelt hierin een belangrijkere rol dan je op het eerste gezicht zou vermoeden.
Wat zijn de BENG-eisen precies?
De BENG-norm bestaat uit drie pijlers die samen bepalen of een gebouw voldoende energiezuinig is:
BENG 1 – Energiebehoefte: De maximale hoeveelheid energie die een gebouw nodig heeft voor verwarming, koeling en ventilatie. Deze eis dwingt tot goed isoleren en een compacte gebouwvorm. De grenswaarde ligt tussen 25-55 kWh/m² per jaar, afhankelijk van de compactheid van het gebouw.
BENG 2 – Primair fossiel energiegebruik: Het maximale verbruik van fossiele brandstoffen. Deze eis stimuleert efficiënte installaties en het gebruik van duurzame energiebronnen. Voor woningen geldt een maximum van 20-30 kWh/m² per jaar.
BENG 3 – Aandeel hernieuwbare energie: Het minimumpercentage duurzame energie dat het gebouw moet opwekken of gebruiken. Voor woningen geldt een minimale eis voor het aandeel hernieuwbare energie, waarbij de grenswaarde varieert per gebouwtype en wordt bepaald via de NTA 8800-berekening.
Voor gevelbekleding is vooral BENG 1 van groot belang. Deze indicator kijkt specifiek naar de isolatieprestaties van de gebouwschil. En daar speelt houten gevelbekleding een belangrijke rol.
Isolatie-eisen volgens het Bouwbesluit
Naast de BENG-eisen gelden er minimumeisen aan de Rc-waarde van constructiedelen. De Rc-waarde geeft de totale warmteweerstand van een constructie aan. Hoe hoger deze waarde, hoe beter de isolatie.
Voor nieuwbouw gelden sinds 2021 de volgende minimale Rc-waarden:
- Gevel: Rc ≥ 4,7 m²K/W
- Dak: Rc ≥ 6,3 m²K/W
- Vloer: Rc ≥ 3,7 m²K/W
Voor renovatie zijn de eisen soepeler:
- Gevel: Rc ≥ 1,4 m²K/W (ondergrens)
- Bij vervanging isolatielaag: Rc ≥ 2,9 m²K/W
- Bij meer dan 25% wijziging gebouwschil: nieuwbouweisen van toepassing
Deze waarden lijken op het eerste gezicht technisch, maar hebben directe gevolgen voor jouw keuze in gevelmaterialen en -opbouw.
Hoe hout zelf bijdraagt aan isolatie
Veel mensen denken bij gevelbekleding vooral aan esthetiek en onderhoud. Maar hout heeft van nature een isolerende werking die bijdraagt aan de totale Rc-waarde van de gevelconstructie. Dit komt door de thermische eigenschappen van hout als materiaal.
Waarom hout van nature goed isoleert
Om te begrijpen hoe goed hout isoleert, helpt het om het te vergelijken met andere bouwmaterialen. Materialen zoals aluminium en staal geleiden warmte juist heel goed, precies wat je bij een gevel níet wilt. Beton en baksteen zitten daar tussenin, maar hout blijkt een verrassend goede isolator te zijn.
Waar metaal warmte razendsnel doorlaat, houdt hout de warmte juist tegen. Dit komt door de natuurlijke celstructuur van hout, die kleine luchtholtes bevat. Die lucht isoleert van nature goed, waardoor hout een veel betere isolatiewaarde heeft dan je misschien zou verwachten van een constructiemateriaal.
De isolatiekracht van verschillende houtsoorten
Niet elk hout isoleert even goed. Lichtere houtsoorten met een lagere dichtheid isoleren beter dan zwaardere hardhoutsoorten. Hier zie je het verschil:
Naaldhout, de beste isolatoren:
Vuren en Grenen behoren tot de beste isolatoren onder de houtsoorten. Hun lichte structuur zorgt ervoor dat ze warmte het minst goed geleiden. Douglas hout zit daar net onder, maar presteert nog steeds uitstekend.
Loofhout en tropisch hardhout:
Eiken, Essen, Padoek en Iroko zijn zwaarder en dichter, waardoor ze iets meer warmte doorlaten dan naaldhout. Toch isoleren ze nog altijd vele malen beter dan beton of baksteen. Een uitzondering vormt Fraké en Ayous. Deze Afrikaanse houtsoorten zijn licht en isoleren ongeveer net zo goed als naaldhout.
Het praktische verschil tussen de beste en minst isolerende houtsoort in ons assortiment is relatief klein. Waar je voor kiest, hangt daarom vooral af van uitstraling, duurzaamheid en onderhoudsgemak, niet van isolatiewaarde alleen.
Praktische bijdrage aan de Rc-waarde
Een 20 mm dik houten geveldeel met een lambda-waarde van 0,13 W/mK draagt ongeveer Rd = 0,15 m²K/W bij aan de totale Rc-waarde van de gevel. Dit lijkt misschien weinig, maar het is zeker niet verwaarloosbaar. Bij een complete gevelopbouw met bijvoorbeeld een Rc-waarde van 4,7 betekent dit dat de houten gevelbekleding zo’n 3% van de isolatieprestatie levert.
Nog belangrijker is dat hout, in tegenstelling tot bijvoorbeeld aluminium of staal, minder significante koudebruggen veroorzaakt. Sterker nog, het voorkomt warmteverlies via de bevestigingsconstructie wanneer het op de juiste manier wordt gemonteerd.
Tips voor optimale BENG-prestaties
Kies voor gesloten gevelbekleding bij strengere eisen
Bij open gevelsystemen (zoals rhombusprofielen met ruimte tussen de delen) gaat de isolerende werking van de spouwruimte grotendeels verloren door luchtstroming. Voor optimale BENG-prestaties verdient gesloten gevelbekleding de voorkeur, zoals potdekselprofielen, channel siding of overlappende delen.
Let op luchtdichtheid
De beste isolatie helpt weinig als er luchtlekken zijn. Zorg voor een luchtdichte aansluiting van de windschermfolie rondom ramen, deuren en bij aansluitingen tussen gevelvlakken. De wettelijke eis is een luchtdoorlatendheid van maximaal 0,2 dm³/s per m² gebruiksoppervlak bij 10 Pascal drukverschil.
Vermijd koudebruggen
Gebruik altijd houten latten voor de montage van gevelbekleding, geen metalen profielen. Metaal geleidt warmte veel beter dan hout en creëert koudebruggen die de totale Rc-waarde kunnen verlagen.
Combineer met buitenisolatie
Voor renovatieprojecten waarbij de bestaande gevel onvoldoende geïsoleerd is, biedt houten gevelbekleding een uitstekende mogelijkheid om gelijktijdig extra isolatie aan te brengen. Door eerst isolatieplaten aan de buitenzijde te monteren en daar vervolgens de houten gevelbekleding op te plaatsen, verbeter je de energieprestatie aanzienlijk.
De voordelen van houten gevelbekleding voor BENG op een rij
- Natuurlijke isolatiewaarde: Hout draagt bij aan de totale Rc-waarde van de gevelconstructie
- Geen koudebruggen: In tegenstelling tot metalen gevelmaterialen
- Luchtdichte aansluiting: Bij correcte montage draagt hout bij aan de luchtdichtheid
- Combineerbaarheid met isolatie: Ideaal om te combineren met extra isolatiepakketten
- Ondersteunend aan BENG 1: Hout draagt bij aan een goed geïsoleerde en thermisch stabiele gebouwschil
- Flexibiliteit: Geschikt voor zowel nieuwbouw als renovatie
- Esthetiek en functie: Mooie uitstraling gecombineerd met technische prestaties
BENG-proof bouwen met hout? Wij denken mee
Of je nu werkt aan een nieuwbouwproject met hoge duurzaamheidseisen of een renovatie waarbij het energielabel omhoog moet: onze specialisten adviseren je graag over de juiste gevelopbouw, houtsoorten en isolatiecombinaties. We nemen de tijd om jouw situatie te bespreken en komen met een passend advies op maat. Neem gerust contact met ons op: 0499-725725
Veelgestelde vragen rondom houten gevelbekleding en BENG-prestaties
Draagt houten gevelbekleding daadwerkelijk bij aan de BENG-score?
Ja, op meerdere manieren. Houten gevelbekleding draagt bij aan BENG 1 door zijn natuurlijke isolatiewaarde en het voorkomen van koudebruggen. Voor BENG 3 scoort hout als biobased materiaal positief. De bijdrage aan de Rc-waarde is ongeveer 3-5%, maar elke tiende telt bij het behalen van de grenswaarden.
Welke Rc-waarde moet mijn gevel minimaal hebben?
Voor nieuwbouw geldt sinds 2021 minimaal Rc 4,7 m²K/W. Bij renovatie is de ondergrens Rc 1,4 m²K/W, tenzij je meer dan 25% van de gebouwschil vernieuwt, dan gelden de nieuwbouweisen. In de praktijk adviseren we Rc 5,0-6,0 voor optimaal comfort.
Kan ik met houten gevelbekleding ook een bestaande woning verduurzamen?
Absoluut. Door isolatieplaten aan de buitenzijde te plaatsen met houten gevelbekleding erop, verbeter je de energieprestatie drastisch. Veel woningen springen zo van label F of G naar B of A, en krijgen tegelijk een moderne uitstraling.
Is open gevelbekleding slechter voor de isolatiewaarde?
Open gevelsystemen presteren iets minder dan gesloten systemen door de ventilatieopeningen. Voor projecten waar elke tiende Rc-punt telt, verdient gesloten gevelbekleding de voorkeur. Bij voldoende isolatie (Rc 5,5+) maakt het verschil weinig uit.
Welke houtsoort isoleert het beste?
Western Red Cedar, Vuren en Grenen behoren tot de beste isolatoren. Het verschil tussen houtsoorten is echter beperkt – maximaal 10-15%. Kies je houtsoort daarom vooral op basis van uitstraling, duurzaamheid en onderhoudsbehoefte.
Kan houten gevelbekleding gecombineerd worden met andere duurzaamheidsmaatregelen?
Zeker. Houten gevelbekleding combineert uitstekend met zonnepanelen, warmtepompen en hoogrendementsglas. Ook voor passiefhuizen en nul-op-de-meter woningen wordt houten gevelbekleding veelvuldig ingezet.
Telt thermisch gemodificeerd hout anders voor BENG dan onbehandeld hout?
Nee, qua isolatiewaarde is er nauwelijks verschil. Het thermische modificatieproces verandert de duurzaamheidsklasse en stabiliteit, maar de warmtegeleidbaarheid blijft gelijk. Voor de BENG-berekening maakt de bewerking niet uit.
